Seks a miłość romantyczna

Autor: Wioletta Konopa – Stelmach

Miłość romantyczna to emocja płomienna, trwająca nawet po śmierci jednego z kochanków, ale jednocześnie z góry skazana na straty. Jej wzorzec pochodzi z XIX wieku. Czy mimo wszechobecnych przemian społecznych, możemy odnaleźć ją we współczesnym świecie? Czy może nieodwracalnie została wyparta przez koncepcje swobody seksualnej?

Za literacki przykład miłości romantycznej uchodziła kiedyś powieść Goethego „Cierpienia młodego Wertera”. Tytułowy bohater do szaleństwa kochał się w kobiecie o imieniu Lotta. Niestety, wybranka serca Wertera była zaręczona z innym mężczyzną. Obsesyjna fascynacja kobietą napawała go nieznośnym cierpieniem, które ostatecznie doprowadziło do go samobójstwa. Można więc stwierdzić, że miłość romantyczna jest emocją szczególnie intensywną, potężną, a także tragiczną. Mimo to, niejednokrotnie bywała bogata w walory erotyczne. Zawierała w sobie elementy głębokich przeżyć. Recytowanie poematów pod oknem ukochanej czy niespodziewane prezenty w postaci koszy pełnych róż, dla bohaterów romantycznych były codziennością.

Seks, a archaiczna miłość romantyczna

Dziś wiele osób twierdzi, że obecnie nie ma już miejsca na szczerą, prawdziwą miłość. Większa otwartość oraz wiedza na temat seksu często mylnie utożsamiana jest z zamknięciem się na głębsze relacje. Pierwszym problemem jest przekonanie, iż mit miłości romantycznej znajduje odniesienie w realnym świecie. Oczywiście, mamy do czynienia z fazą związku określaną jako „romantyczne początki”. Cechuje ją poczucie wyjątkowości, rozwój intymności, obustronna fascynacja. Naiwnym jest wierzyć jednak, iż uczucie względem drugiej osoby będzie takie samo i trwać będzie wiecznie. Okazuje się, że po okresie około dwóch lat poziom namiętności pomiędzy partnerami zaczyna drastycznie spadać, a sama relacja przechodzi w fazę związku kompletnego, przybiera postać bardziej przyjacielską. Zadziwiającym jest więc uporczywe promowanie i gloryfikowanie miłości romantycznej w popkulturze jako tej jedynej odpowiedniej, co skutkuje wygórowanymi, niemożliwymi do spełnienia wymaganiami.

Nie można zaprzeczyć, że seks we współczesnym świecie stał się czymś więcej niż jedynie narzędziem prokreacji. Coraz więcej osób bez wstydu przyznaje się do rozwiązłości seksualnej. Kłamstwem byłoby jednak stwierdzenie, iż w przeszłości takie sytuacje nie miały miejsca, ponieważ zmianie nie uległ popęd seksualny ludzi, a jedynie stosunek do seksu jako tematu tabu.

Rewolucja seksualna XXI wieku

Praktycznie od zawsze reprezentantki płci pięknej, traktowano znacznie bardziej krytycznie w odniesieniu do relacji intymnych. Judaizm, a następnie chrześcijaństwo, zaczęło obwiniać kobiety za wypędzenie z raju. Przejęcie mitu o Adamie i Ewie poskutkowało przeniknięciem pojęcia grzechu „nieczystości”. Jako jego pośredniego sprawcę określono seksualność, zaś sprawcą bezpośrednim została kobieta. Pojawił się kult dziewictwa. Badania dowodzą, że płeć piękną cechuje tak samo duży popęd seksualny, co panów. Sposobów jego realizacji jest za to znacznie więcej. Czyhające na kobiety na każdym kroku zakazy i nakazy dotyczące sfery intymnej, mają na celu nic innego, jak tłamszenie oraz kontrolowanie ich popędu. Narzucone zostały one przez mężczyzn najpewniej z obawy, że nie byliby w stanie sprostać potrzebom fizycznym płci pięknej.

Mimo tego, żyjemy w pierwszej epoce od dawien dawna, gdy kobiety nie muszą obawiać się bycia świadomą własnego ciała. Teraz w końcu młode panie mają szansę prezentować się jak chcą, mówić bezpośrednio czego oczekują od partnera. Seks powoli traci łatkę tematu tabu. Mylnie jest to utożsamiane z ustanowieniem go jako głównej wartości oraz domniemanym wyparciem głębi uczuć. Oczywistym jest, że podczas wyboru hipotetycznego kochanka kierować będziemy się walorami fizycznymi. W żaden sposób nie wyklucza to jednak zainteresowania wnętrzem, gdy skupiamy się na wyborze potencjalnej drugiej połówki.

Rewolucja ta oczywiście obejmuje nie tylko większą otwartość w sprawie jasnego określenia swoich potrzeb seksualnych. Wiedza na temat orientacji psychoseksualnych, tożsamości płciowej czy praw seksualnych drastycznie wzrosła. Świadomość w temacie wykorzystywań także jest coraz bardziej wszechobecna, między innymi dzięki międzynarodowej kampanii #MeToo. Seks powoli traci łatkę „grzechu nieczystości” na rzecz nowej, określającej go jako naturalną potrzebę fizjologiczną człowieka. Nie powinno być to utożsamiane z fascynacją kulturą powierzchniowości, a jedynie z postępem naukowym oraz kulturowym społeczeństwa.

Pornografia jako czynnik zaburzający obraz zdrowej relacji

 W dobie Internetu dostęp do pornografii jest prostszy niż kiedykolwiek. Potrzeba poznawania własnego ciała jest nieodłącznym elementem okresu dorastania, a odpowiedzi na nurtujące pytania młodzież często szuka właśnie w erotyce. Niestety, po przeanalizowaniu trzystu czterech filmów pornograficznych okazało się, że aż 88% z nich zawierało przemoc fizyczną, 49%-słowną, a 95% ofiar reagowało na przemoc przyjemnością lub wcale (94% ofiar było kobietami)! Wpływ ma to głównie na młodych mężczyzn, którzy nie mając dostępu do odpowiedniej edukacji seksualnej zaczynają tworzyć własne założenia na podstawie pornografii. Skutkuje to utrwaleniem postaw seksistowskich i przekonania, że płeć żeńska pragnie seksu, nawet gdy mówi nie. Konsekwencją długotrwałej konsumpcji erotyki jest wzrost akceptacji dla przemocy oraz uprzedmiotawiania kobiet. Jednak w odniesieniu do miłości romantycznej, najważniejszym skutkiem wydaje się być trudność i niemożność w budowaniu zdrowych relacji.

Na podstawie badań przeprowadzonych przez Amandę Maddox na grupie osób pomiędzy 18. a 34. rokiem życia, okazało się, że ankietowani, którzy nie oglądają pornografii osiągają w związkach większą satysfakcję seksualną oraz zdecydowanie niższy procent niewierności. Co więcej, projekt zrealizowany między innymi przez Nathaniela Lamberta oraz Tylera F. Stillmana na osobach pomiędzy 17. a 26. rokiem życia wykazał, że konsumpcja pornografii prowadzi do zmniejszenia zaangażowania w relację. Jest to efektem tego, iż przez erotyki zaczynamy intensywniej rozmyślać o wszystkich partnerach seksualnych, jakich moglibyśmy mieć (nawet jeśli są oni nierzeczywiści). Obrazuje nam to, jak filmy pornograficzne mogą kolidować z założeniami miłości romantycznej. A bez łatwego dostępu do źródeł odpowiedniej i zdrowej edukacji seksualnej, staje się ona wylęgarnią patologii w odniesieniu do budowania zdrowych relacji międzyludzkich.

Miłość z aplikacji

Czy miłość romantyczna ma szanse bytu we współczesnym świecie, gdzie aplikacje randkowe powstają szybciej niż potrzeby ich użytkowników? Gwarantują oczywiście możliwość poznania niezliczonej ilości osób, ale paradoksalnie mogą utrudniać spotkanie odpowiedniego partnera, ponieważ liczy się przede wszystkim warstwa zewnętrzna. O atrakcyjności użytkownika w Internecie decyduje głównie zdjęcie. Nie jesteśmy w stanie uwzględnić innych czynników, które miałyby wpływ na ocenę na żywo – takich jak aparycja, charyzma czy sposób wypowiedzi. Oprócz tego, opis, który możemy dodać do profilu, zazwyczaj jest dosyć krótki i nie jesteśmy zawrzeć w nim wszystkich kluczowych informacji. Rozmowy z potencjalnymi partnerami są zazwyczaj zwięzłe. Mnóstwo osób rozczarowanie jednym użytkownikiem aplikacji randkowej przekłada na kolejnego, zmniejszając tym samym własne szanse na poznanie kogoś właściwego. Niestety rzadko też dochodzi do spotkania na żywo, a przecież tylko to może finalnie zweryfikować nasze oczekiwania względem drugiego człowieka.

Użytkownicy mają różne oczekiwania. Część korzysta z portali w celu znalezienia drugiej połówki, część skupia się na poszukiwaniach partnera w pojęciu czysto fizycznym. To duże pole do powstawania konfliktów i nieporozumień. Poza tym aplikacje mogą być źródłem licznych kompleksów. Powody mogą być przeróżne – część użytkowników uzna nas za atrakcyjnych, część nie, a jeszcze inni nigdy nie odpowiedzą na naszą wiadomość – bez powodu.

Odnalezienie miłości dzięki serwisom randkowym jest więc mało możliwe, choć sam proces wydaje się utrudniony, głównie poprzez kultywowanie wyglądu zewnętrznego jako wartości nadrzędnej. Portale tego typu zaburzają ideę tworzenia relacji międzyludzkiej oraz stygmatyzują określone kanony piękna. Mimo to, trzeba przyznać, iż zapewniają one ogromnej liczbie użytkowników możliwość socjalizacji, tak niezwykle istotnej w dobie pandemii.

 

Miłość jako ciężka praca, a nie idea

Profesor Waldemar Kuligowski, antropolog kulturowy w jednym z wywiadów przyznał, że „Miłość nie jest ani naturalnym, ani uniwersalnym stanem w sensie międzykulturowym. Według prowadzonych badań coś takiego jak miłość romantyczna, czyli bardzo intensywne zakochanie związane też z relacją erotyczną, taki rodzaj idealizacji partnera występuje, czy występowała jedynie w jednej trzeciej społeczeństw, więc z całą pewnością nie mamy do czynienia z czymś uniwersalnym”. Profesor zasugerował również, że miłość romantyczna jest jedynie wytworem kultury. Mimo to, każde z nas mniej lub bardziej pragnie wierzyć, że czeka na nas ten ktoś jedyny, wyjątkowy. W czasach, kiedy świat nieustannie pędzi do przodu, a portale randkowe możemy znaleźć na każdym kroku to może wydawać się coraz trudniejsze. Trudniejsze nie jest jednak jednoznaczne z nieosiągalnym. W tym wszystkim należy pamiętać, iż rzeczywistość nie jest niczym powieść. Miłość nie pojawia się w naszym życiu od tak, a polega na codziennej ciężkiej pracy obydwu stron.

 

Literatura:

  • Bogdan Wojciszke (2010). Psychologia miłości. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Dellfina Dellert, Andrzej Depko (2019). Zbrodnia i seks. Wydawnictwo Agora.
  • Peg Streep, What Porn Does to Intimacy, 16.07.2014, psychologytoday.com

 

Powiązane wpisy

Dlaczego kłamiemy?

Autor: Wioletta Konopa – Stelmach

Chociaż nie lubimy być okłamywani i tęsknimy za relacjami opartymi na uczciwości i prawdomówności, to jednak z kłamstwem mamy do czynienia bardzo często. Badania potwierdzają, że kłamiemy średnio dwa razy dziennie. Co uznajemy za kłamstwo? Kiedy mijamy się z prawdą, a kiedy sami jesteśmy podamy ofiarą nieprawdy?

Dlaczego kłamiemy?

Aby zrozumieć kłamstwo, należy je zdefiniować. Jedna z definicji mówi, że to wszelkie działania mające na celu wprowadzenia w błąd innej osoby dla osiągania celów osobistych. Kolejna, to że kłamstwem określa intencjonalne wprowadzanie w błąd osoby bez informacji uprzedzającej o takim zamiarze.

Kłamstwo, a może lojalność?

Czy kłamstwem jest ukrywanie prawdy w poczuciu lojalności do innej osoby? W życiu codziennym raczej odgadujemy niż świadomie wykrywamy kłamstwo, czyli nieświadomie chronimy siebie, by nie dowiedzieć się, że zostaliśmy oszukani. Ludzie w zależności od pełnionych funkcji społecznych różnią się w zakresie kompetencji pozwalających na wykrycie kłamstwa. I tak, pracownicy służb specjalnych mają szczególnie wysokie umiejętności w wykrywaniu nieprawdy. Podobnie psychiatrzy, psycholodzy, psychoterapeuci, ale też osoby zainteresowane tematyką kłamstwa.  Wiedza oraz trening w tym temacie, pozwalają na rozwijanie takich umiejętności. Aby lepiej rozpoznać kłamstwo, powinniśmy szczególną uwagę zwracać na komunikaty niewerbalne towarzyszące treściom wypowiadanym. Mowa ciała – gestykulacja niejednokrotnie zdradzają kłamcę. Istnieje wiele opracowań, książek i badań, z których można skorzystać, nawet jeśli nie jest się profesjonalistą w tej dziedzinie.

Nie kłam kochanie

Wzrost podejrzliwości, powoduje u kłamcy automatyczne sięganie po coraz bardziej wysublimowane narzędzia manipulacyjne. Dlatego zdecydowanie łatwiej rozpoznać kłamstwo w rozmowie twarzą w twarz, niż w rozmowie telefonicznej. Rodzaj kłamstw oraz ich częstotliwość w życiu codziennym zależne są od bliskości. Im relacja jest bardziej intymna, tym mniej kłamstw, a jeżeli się zdarzają, to nacechowane są chęcią ochrony osoby okłamywanej. W procesie rozpoznania kłamstwa istotnym elementem jest wstępne nastawienie osoby okłamywanej w kierunku prawdy.

Działa to tak: skoro mój przyjaciel nigdy mnie nie okłamał, to nawet treści kontrowersyjne przyjmujemy za prawdę. Oczywistym jest fakt, iż zdolności komunikacyjne kłamcy mają znaczenie w tej sytuacji. Także znaczenie ma pozycja zajmowana w trakcie – łatwiej wykryć kłamstwo obserwatorowi niż osobie okłamywanej. Jeżeli nurtuje nas fakt, dlaczego tak łatwo nas okłamać, to na pewno odpowiedź tkwi w okolicznościach, bo na co dzień częściej spotykamy się z prawdą i stąd mamy do czynienia z nastawieniem w kierunku prawdy.  Należy też wspomnieć, że podejrzliwość w relacjach intymnych nie buduje bliskości, ale wręcz ją rujnuje.

Umiejętności rozpoznawania kłamstw można rozwijać, choć wymaga to zdobycia odpowiedniej wiedzy, a także ćwiczeń. Warto wspomnieć, że istnieją kulturowe różnice dotyczące wrażliwości na kłamstwo. Mniejsza akceptacja jest w społeczeństwach, gdzie przeważa indywidualizm i myślenie nakierowane na ochronę praw jednostki – na przykład USA. Z kolei w krajach, ukierunkowanych na ochronę grup społecznych, akceptacja kłamstwa wzrasta.

Motywacje do kłamstwa dzielimy na dwie grupy:

  1. Kłamstwa motywowane egoistycznie.
  2. Kłamstwa motywowane altruistycznie.

Dlaczego kłamiemy? Do kłamstwa najczęściej popycha nas lęk, chęć osiągania korzyści lub potrzeba autoprezentacji. Lękowa motywacja napędzana jest głównie przez potrzebę unikania konfliktu i występującego z nim nieprzyjemnego napięcia. Generalnie powszechnie akceptowane są kłamstwa z niewielką szkodą oraz te, które stanowią ochronę przed wstydem. Natomiast nie akceptuje się kłamstw wyrządzających krzywdę lub tych czynionych dla osobistych korzyści.

Rodzaje kłamstw:

  1. Kłamstwa wokół schlebiania
  2. Mające na celu unikanie konfliktu
  3. Służące podwyższeniu samooceny
  4. Napędzane i kierowane wrażeniem
  5. Kłamstwa manipulacyjne
  6. Kłamstwa służące autoprezentacji

 

Zupełnie odrębną grupę stanowią kłamstwa mające za zadanie spowodowanie krzywdy okłamywanego, tak zwane kłamstwa destrukcyjne. Mężczyźni mają tendencję do kłamstwa egocentrycznego w opozycji do kobiet, które raczej kłamią dla potrzeb altruistycznych. Jednak co ciekawe, mężczyźnie mówiącemu do kobiety bliżej jest do kłamstwa altruistycznego. Ciekawe jest to, że w bliskich relacjach spada tendencja do kłamstwa, z tej grupy należy wyłączyć relację z matką, bo w tym przypadku kłamiemy więcej. Mniej kłamiemy małżonkowi niż partnerowi w związku nieformalnym. Osoby ekstrawertyczne kłamią więcej niż introwertycy.

 

W przestrzeni publicznej przeważają drobne kłamstwa celem osiągania korzyści. Kłamstwa destrukcyjne, co jest faktem optymistycznym są natomiast rzadkie. Jak mówił Stanisław Jerzy Lec: Kłamstwo nie różni się niczym od prawdy, prócz tego, że nią nie jest.

Powiązane wpisy

Jak radzić sobie z ludźmi, których nie można zmienić?

depresja

Autor: Wioletta Konopa – Stelmach

Próba zmiany innych, aby nam było „lepiej” jest treścią życia wielu ludzi. Jednak, by ją wywołać u innych, trzeba wcześniej poszukać zmiany w sobie.

Dlaczego osoby wykazujące toksyczny wpływ na otoczenie i na siebie nie chcą się zmieniać? Dlaczego zmiana jest czasami taka trudna do podjęcia?

Może dlatego, że żyjemy w przekonaniu, iż nie jest tak źle, by podjąć działanie. W takiej sytuacji trudno znaleźć motywację do zmiany. Skoro nie jest tak źle to po co się męczyć. Inną przyczyną może być zwykła arogancja, najtrudniejsza do wyeliminowania. Ja wiem lepiej, inni nie mają racji. Arogancja ta niekiedy układa się nawet w tak zwany zespół arogancji uniemożliwiający skuteczną psychoterapię. Arogancji towarzyszy często nieznośne pozbawione realności i obwinianie innych. Są też osoby z tak niską samooceną, które chciałyby być takie, jak ci inni, lecz nie są w stanie uwierzyć, że to może im się udać. Inną przyczyną zablokowania zmiany może być coś odwrotnego, czyli brak wyobrażenia lub wiedzy o korzyściach dokonania zmiany w swoim zachowaniu, sposobie myślenia czy też sposobie emocjonalnego reagowania na czynniki środowiskowe te wewnętrzne (dla przykładu radzenie sobie z chorobą) oraz zewnętrzne, chociażby związane z innymi osobami. Ważnym czynnikiem ograniczającym gotowość do zmiany jest blokowanie gotowości przez innych ludzi. Wszyscy funkcjonujemy w jakiejś sieci ludzkich powiązań. Obdarzamy zaufaniem określone osoby, które lubimy. Problem w tym, że niekiedy autorytety z naszego otoczenia zniechęcają nas do zmiany. Czasami przyczyna jest prozaiczna: osoby te nie mogłyby znieść, że nam będzie lepiej, skoro im jest tak źle. Tak oczywiście opisywana jest fałszywa przyjaźń. Ale czy mało jest osób, które w takich relacjach na co dzień funkcjonują? Wzmacnianie złych decyzji a zniechęcanie do tych mających pozytywną perspektywę to duży problem, chociaż nie zawsze ma to fałszywy wydźwięk. Jeżeli obawiamy się wszelkich zmian, to bardzo prawdopodobne jest, że w naszej sieci ludzkich powiązań pojawią się osoby z podobnym podejściem do zmiany. To swoiste przekleństwo dla osób, dla których zmiana jest niezbędna, aby mogły pójść do przodu. Jeszcze innym blokującym zmiany czynnikiem jest lęk. Ponadto w inspirowaniu do zmiany, szczególnie siebie, kłopotem jest też fakt, że ludzie podejmują decyzje o zmianie w różnych okolicznościach. Jeszcze innych do zmiany popycha systematyczne działanie na nich okoliczności powodujących w nich stały dyskomfort.

Zmiana w życiu człowieka, to problem zawiły i trudny.  Jednak, aby realnie myśleć o tworzeniu środowiska motywującego innych do zmiany potrzebne są zasoby w nas samych. Fundamentem, jest dobra komunikacja z dobrą kontrolą swoich emocji. Każde natychmiastowe reagowanie na emocje oponenta opierającego się zmianie prowadzi do kłótni, bijatyki emocjonalnej, która, poza tym, że zrani uczestników nic innego nie wniesie do ich życia.  Innym wewnętrznym zasobem jest postawa asertywna. Zamiast presji, kłótni, szantażu emocjonalnego, manipulacji, to postawa pełna uważności na argumenty innych, szacunku do nich a zarazem konsekwentnej obrony własnego poglądu, potrzeby, przekonania. Asertywność ma kluczowe znaczenie w motywowaniu innych do czegokolwiek. I w tym właśnie aspekcie jest miejsce na zmianę w nas. Jakże często właśnie bijatyka emocjonalna, niekiedy też z fizyczną manifestacją rozgrzanych emocji zastępują te pożądane zasoby w inspirowaniu innych opornych na zmiany. Proces doskonalenia wewnętrznego we wspomnianych zasobach ma znaczenie kluczowe w motywowaniu tych, którzy zmianom się opierają, sprawiając zarazem wrażenie, że zmienić się nie da. A jak postąpić, gdy się naprawdę nie da. Jeżeli dotyka to naszego dobra fundamentalnego pozostaje zapewne tylko pełna izolacja od takich osób. Ale o tym możemy zadecydować wyłącznie my sami. 

Powiązane wpisy

Aktywność i dieta w drodze do dobrej kondycji psychicznej

Autor: Wioletta Konopa – Stelmach

Dobra kondycja psychiczna, to umiejętność radzenia sobie ze zmianą, traumatycznymi okolicznościami lub sytuacja stresową. To zdolność postrzegania rzeczywistości w jej realnym aspekcie, czyli taką jaka jest. To także zdolność do podejmowania inicjatywy. Niestety nie wszyscy możemy pochwalić się dobrą kondycją psychiczną.

Wielu z nas przeżywa stan stałego, nieprzyjemnego napięcia, w którym mamy przekonanie, że sprawy nie idą w dobrym kierunku, a na co dzień brakuje nam poczucia spełnienia oraz szczęścia.

Powodów złego samopoczucia psychicznego jest wiele jak i sygnałów, które wysyłają osoby
o pogarszającej się kondycji psychicznej. Jak rozpoznać te sygnały alarmowe?

Osoby o złym samopoczuciu psychicznym:

  • przez długi okres są smutne i przygnębione oraz mają wahania nastroju
  • tracą zainteresowania czynnościami, które zwykle dostarczały im przyjemności
  • mają problemy ze sferą seksualną,
  • mają problemy ze snem,
  • są stale zmęczone, nawet po wypoczynku nocnym,
  • mają liczne dolegliwościami, na których występowanie nie dają odpowiedzi kolejne wizyty u specjalistów,
  • nadużywają alkoholu lub substancji psychoaktywnych,
  • prezentują zachowania destrukcyjne,
  • doświadczają napadów paniki i innych stanów lękowych,
  • mają poczucie utraty kontroli nad swoim życiem,
  • często myślą o swojej śmierci,
  • wykazują sztywność poglądów, bez możliwości adaptacji do warunków środowiskowych,
  • wykazują zachowania agresywne tak wobec siebie jak i wobec innych.

 

Na złą kondycję psychiczną mają wpływ rozmaite czynniki w tym genetyczne, psychologiczne oraz środowiskowe. Wiele z nich jest niezależnych od nas, dlatego warto skoncentrować się na tych, na które mamy wpływ. Z czynników, które możemy kontrolować, a mają kluczowe znaczenie w procesie utrzymywania równowagi wewnętrznej, na uwagę szczególną zasługują aktywność fizyczna oraz zbilansowana dieta. Mogą one mieć szczególne znaczenie dla osób zagrożonych pogorszeniem kondycji psychicznej. Dla tych, którzy stresują się w pracy, mają trudności w relacjach czy problemy finansowe, albo borykają się z nagromadzeniem się drobnych a nierozwiązanych problemów codziennych. Osoby te szczególnie powinny zadbać o aktywność fizyczną czy też odpowiednio zbilansowaną dietę. Aktywność fizyczna (ćwiczenia, spacery, inne formy rekreacji) nie tylko pozwoli utrzymać dobrą kondycję, sylwetkę, ale i zdrowie. Ponadto poprawi tolerancję na czynniki stresowe, podniesie samoocenę i poziom skłonności do entuzjazmu i optymizmu.

Natomiast zdrowa, zbilansowana dieta to prawidłowa flora bakteryjna w jelitach, co według niektórych badaczy wprost wpływa na lepszy nastrój. Istnieją też doniesienia o wpływie diety na zapadalność na depresję. Niewątpliwie spożyte produkty wpływają na pracę mózgu. Niektóre warzywa, owoce, tłuszcze roślinne oraz orzechy poprawiają pracę mózgu. Zielona herbata, gorzka czekolada poprawiają funkcję neuroprzekaźników. A czosnek, jarmuż, brokuł, brukselka, szpinak mając w składzie przeciwutleniacze prezentują między innymi działanie przeciwzapalne. Pozytywnych aspektów dobrej diety jest dużo więcej.  Istotne jest to, że wraz z aktywnością fizyczną mogą stanowić silne wsparcie kondycji psychicznej naszej lub naszych bliskich.

Powiązane wpisy